Zainteresowania uczestników wycieczki są różnorodne

Znajdą się wśród nich zamiłowani geografowie, entuzjaści fizyki, chemii i tacy, którzy zgłębiają tajniki techniki produkcji, ekonomiki. Nietrudno więc wyłonić grupy o podobnych zainteresowaniach i stworzyć zespoły, które pod kierunkiem nauczycieli przygotują kolegów do twórczego uczestnictwa w wycieczkach. Sprawy organizacyjne również w znacznym stopniu może i powinna wziąć na siebie młodzież. Obejmują one: transport, noclegi, wyżywienie, ekwipunek, przewodników i rezerwację biletów wstępu do muzeów, teatrów. Niezwykle ważną kwestią jest zapewnienie wygodnych warunków podróżowania. Uczniowie zmęczeni jazdą nie będą zdolni do przyswojenia podawanych informacji. Najkorzystniej podróżować autokarem. Daje on możność dowolnego projektowania trasy, postojów w wybranych miejscach, zabrania większego bagażu; eliminuje wiele kłopotów związanych z otrzymaniem biletów, rezerwacją miejsc, uciążliwych przesiadkami, pozwala też na znaczną oszczędność czasu. Autokar najłatwiej wypożyczyć w jednym z 300 działających na terenie kraju biur obsługi ruchu turystycznego PTTK (zwolnione są one od naliczania 10% podatku obrotowego, dzięki czemu ich usługi są tańsze niż innych biur podróży), w Biurze Usług Turystycznych „Harctur”, Biurze Turystyki ZNP „Logostour”, spółdzielczym biurze turystyki „Gromada” lub „Turysta”, albo w terenowym przedsiębiorstwie turystycznym. Istnieją one niemal we wszystkich województwach.

Przygotowanie wycieczek

Podporządkowane zostaje realizacji programu nauczania, planom SKKT i możliwościom organizacyjnym i finansowym rodziców oraz szkoły. Temu etapowi powinna towarzyszyć pełną świadomość celów, jakie mamy osiągnąć. Są one dla każdej wycieczki inne. Wynika to z charakteru poszczególnych przedmiotów nauczania oraz z różnych założeń wycieczek. Wycieczki, w czasie których uczniowie mają pogłębić i utrwalić wiadomości zdobyte na lekcjach, różnią się od tych, które występują w roli źródła wiedzy. Wycieczki pierwszego typu nakładają na uczestników obowiązek powtórzenia treści zdobytych na lekcjach, aby podczas zwiedzania mogli skonfrontować teoretyczną wiedzę z rzeczywistością i sprawdzić rozumienie pojęć, definicji, wzorów, reguł, twierdzeń, zasad, praw i teorii naukowych. Natomiast w drugim przypadku uczniowie koncentrują swą uwagę na możliwie wszechstronnym przygotowaniu do aktywnego uczestnictwa w wycieczce. Odmienny charakter mają wycieczki, których zasadniczym celem jest podsumowanie większej partii wiedzy. Odmienność wycieczek spowodowana jest różnorodnością tematyki i obiektów stanowiących przedmiot zainteresowania. W czasie zwiedzania zabytków architektury zwrócimy uwagę na technikę konstrukcji; będziemy uczyć młodzież odróżniania stylów budownictwa. Inne zadania będziemy realizować w czasie wycieczek na pola bitew, do PGR i zakładów przemysłowych.

Film może „ożywić” przeszłość historyczną

Jest w stanie, wykształcić „myślenie historyczne” oraz wyobrażenie o życiu człowieka w minionych czasach. Ze względu na swe walory, coraz większą popularność, charakter dokumentalny, możliwości utrwalania ruchu zjawisk i swego rodzaju „wszędobylność”, góruje on nad innymi środkami przekazywania i utrwalania wiedzy krajoznawczej. Dlatego film nie tylko może, ale powinien uzupełniać, a nawet zastępować tradycyjne środki. Wybór potrzebnych filmów krótko- metrażowych ułatwia Katalog filmów krajoznawczych (Wyd. Akcydensowe, Warszawa 1979) i Informator filmograficzny S. Gałczyńskiego (Wyd. PTTK „Kraj”, Warszawa 1982). Cenną pomocą w przygotowaniu kadry i uczestników do wycieczek jest opracowanie T. Balant i Z, Czeczot-Gawrat pt. Filmy w sztuce i kulturze artystycznej (Wyd. Akcydensowe, Warszawa 1979). Ma ono charakter katalogu i obejmuje 700 tytułów filmów z zakresu sztuki i kultury artystycznej, dostępnych w filmotekach Przedsiębiorstwa Rozpowszechniania Filmów. Prezentuje szeroką problematykę od kultury ludowej przez monografie zabytków sztuki, monografie twórców, poszczególne dziedziny artystyczne (grafika, malarstwo, rzeźba, rzemiosło artystyczne), aż po pomniki kultury narodowej, zabytki architektury, monografie zbiorów muzealnych.

Wycieczki szkolne nie należą do łatwych form pracy dydaktyczno-wychowawczej

Składa się na to ogromna odpowiedzialność za bezpieczeństwo i zdrowie młodzieży, konieczność rozwiązywania wielu trudnych problemów (dotyczących komunikacji, noclegów i wyżywienia). Nakłada to na organizatorów wiele dodatkowych obowiązków. W tych warunkach znaczny odsetek rodziców nie zezwala swoim dzieciom na udział w wycieczkach, a spora część nauczycieli woli prowadzić zajęcia szkolne w sposób konwencjonalny. Przygotowaniem wycieczek powinny zająć się zespoły uczniowskie, w których nauczyciele zachowują funkcje kierownicze i doradcze. Praca z młodzieżą jest najistotniejszym z punktu wychowawczego elementem przygotowywania do wycieczek. Ze względu na rozmiar i złożony charakter należy ją rozpocząć na kilka miesięcy przed wyruszeniem na wycieczkę. Obejmuje ona zaznajomienie się z terenem wycieczki. Korzystamy w tym celu z map, przewodników krajoznawczo-turystycznych, literatury pięknej, obrazów historycznych, znaczków, kart pocztowych, legend, podań ludowych, przezroczy i filmów, współpracujemy z nauczycielami pokrewnych przedmiotów i rodzicami.

Przygotowanie na wycieczkę

Jeżeli przygotowania do wycieczek oparte zostaną na zaufaniu, szczerości, serdeczności, wzajemnej życzliwości i pomocy, wówczas cele i zadania tej formy pracy dydaktyczno-wychowawczej i działalności krajoznawczo-turystycznej zostaną w pełni zrealizowane. Z tych względów zwracamy baczną uwagę na przygotowanie uczestników do kulturalnego i harmonijnego współżycia i współdziałania w czasie wycieczek. Chodzi o wdrożenie do dyscypliny życia zbiorowego. Odgrywają w nim istotną rolę takie cechy, jak: punktualność, odpowiedzialność, solidarność, inicjatywa, rzetelność, ofiarność i poświęcenie. Podczas przygotowań do wycieczek uczymy piosenek, gier i zabaw towarzyskich. Wiążą się one z rekreacyjną funkcją krajoznawstwa i turystyki. Umiejętność bawienia się sprzyja powstawaniu tak ważnej dla wycieczek „atmosfery radości, spontaniczności reakcji, naturalności, wzajemnej życzliwości, pogody ducha i towarzyskiej euforii”.

Metodyka wycieczek

Realizacja przedstawionych w artykule walorów krajoznawstwa i turystyki jest ściśle uzależniona od charakteru, treści i metodyki przygotowania dzieci i młodzieży do wycieczek. Obejmuje ono przede wszystkim \yybór tras, ma on bowiem olbrzymie znaczenie w realizacji omówionych uprzednio funkcji krajoznawstwa i turystyki. Najbardziej pożądany jest wybór tras związanych z zainteresowaniami poznawczymi uczestników. Trasy akceptowane stanowią treść marzeń, mają specjalny urok, wyzwalają uczestników wycieczek z intelektualnych i emocjonalnych stereotypów, które utrudniają bycie sobą. Ważnym elementem przygotowania wychowanków do racjonalnego udziału w wycieczkach jest dostarczenie im wiedzy i umiejętności czynnego wypoczynku, .zgodnego z programami wycieczek i potrzebami uczestników. Wiąże się, to z koniecznością włączenia ich do współdziałania między sobą i z organizatorami wycieczek; uczy ono koleżeństwa, przyjaźni i grupowej solidarności.

Wycieczki terenowe, miejskie i górskie

W działalności dydaktyczńo-wychowawczej i krajoznawczo- turystycznej wycieczki nie zawsze, mają tak jednoznaczny charakter, jak to przedstawiliśmy. W czasie ich organizacji najczęściej łączy się różne elementy. Wszystkie pozostają we wzajemnym związku, uzupełniają się, a ich wyodrębnienie ma umowny charakter. Za istotny wymóg metodyczny uważamy konieczność klasyfikowania wycieczek według cechy dominującej. Stąd wycieczki, zwłaszcza dłuższe, kilkudniowe, należy tak przygotowywać i przeprowadzać, by uczestnicy wynosili z nich wiedzę, którą wyzyskają w wielu dziedzinach nauki szkolnej. Współczesna szkoła dąży do integracji wiedzy. Istotnym czynnikiem służącym tej integracji są krajoznawcze wycieczki kompleksowe. Jest w nich miejsce na wycieczki, którym przyświeca zwiedzanie ośrodków współczesnej gospodarki, techniki, nauki i kultury. Wycieczki do zakładów pracy, traktowane jako forma organizacyjna procesu dydaktyczno-wychowawczego i działalności krajoznawczo-turystycznej, zdobywają należne im miejsce we współczesnej pedagogice pracy, dydaktyce ogólnej i zawodowej oraz metodyce krajoznawstwa i turystyki w szkole. Sprawiają to ich walory. Z tych względów zachodzi potrzeba odrębnego zajęcia się tą problematyką.

Kierując się terytorialnym zasięgiem wycieczek dzielimy je na krajowe i zagraniczne

Biorąc za podstawę podziału sposób uprawiania turystyki, wyodrębnia się wycieczki turystyki popularnej (dostępne dla każdego, nie wymagające przygotowania kondycyjnego) i kwalifikowanej (wymagające dobrej kondycji fizycznej i psychicznej oraz umiejętności posługiwania się odpowiednim sprzętem lub środkiem przemieszczania się w terenie). Do podziału tego nawiązuje klasyfikacja wycieczek, zawarta w Zarządzeniu Ministra Oświaty i Wychowania z 12 V 1983 r. w sprawie szkolnego ruchu krajoznawczo-turystycznego (Dz. Urz. MOiW 1983, nr 5, poz. 30). Wymienia się tam wycieczki: przedmiotowe, krajoznawczo-turystyczne i turystyki kwalifikowanej.
Pierwsze z nich są inicjowane i organizowane przez nauczycieli poszczególnych przedmiotów dla całego zespołu klasowego lub kilku klas zgodnie z programem nauczania. Wycieczki te organizuje się w ramach zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych. Jeżeli wycieczki odbywamy w terenie powszechnie uczęszczanym i nie wymagają one od’ uczestników specjalnego przygotowania kondycyjnego i specjalistycznego, wówczas w świetle tego zarządzenia mamy podstawę uważać je za krajoznawczo-turystyczne. Wycieczki turystyki kwalifikowanej to te, które wymagają specjalnego przygotowania kondycyjnego i specjalistycznego oraz posługiwania się sprzętem specjalistycznym, takim jak: rower, motorower, motocykl, samochód, narty, kajak, łódź, żaglówka.

error: Content is protected !!