Wycieczki do zakładów pracy

Wycieczki do tzw. fabryk domów, elektrowni, kopalń, hut, stoczni, przedsiębiorstw komunikacyjnych, zakładów graficznych, warsztatów naprawczych, placówek handlowych, państwowych i spółdzielczych, gospodarstw rolnych organizowane przez nauczycieli, opiekunów szkolnych kół krajoznawczo-turystycznych, szkolnych kół PTTK i PTSM należą do istotnych komponentów edukacji i pracy krajoznawczo-turystycznej w szkole. Z drugiej strony są ważnym elementem podejmowanych od dawna prób realizacji koncepcji krajoznawstwa konkretów, czyli poznawania kraju w procesie tworzenia jego materialnych i duchowych wartości. Tymczasem działalność krajoznawczo-turystyczna w szkole, gdy chodzi o miejsce zwiedzania, ma cechy stereotypowe. Dowodzą Aego badania przeprowadzone przez Zakład Dydaktyki Ogólnej Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w 1. 1975—85 wśród uczniów ostatnich klas szkół zawodowych Wielkopolski, jak przedstawia się zwiedzanie różnych obiektów krajoznawczych przez młodzież. Badaniami objęto 11 643 osoby. Dokonano tego za pomocą skategoryzowanej ankiety bezimiennej.

Szkolny ruch krajoznawczo-turystyczny

Na starannie zorganizowanych, metodycznie przeprowadzonych, podsumowanych i wykorzystanych rezultatach wycieczek zyskuje nauka szkolna i szkolny ruch krajoznawczo-turystyczny. Nauka w szkołach przestaje być „papierowa”. Tętni życiem. Powstaje ruch umysłowy, odbywa się praktyczna nauka języka polskiego, przyrody, geografii, historii. Tworzą się silne podstawy psychiczne zdobytych wiadomości we własnych przeżyciach i przygodach.19 Uczestnicy wycieczek chętnie chłoną, rozumieją i odczuwają rzeczy nawet takie, dla których pozornie są obojętni, byleby tylko we właściwy sposób trafić do ich duszy i poruszyć ową nietkniętą strunę. Dlatego nie wahajmy się przy omawianiu i zestawianiu całości rezultatów wycieczek zwracać uwagi na ich niedostatki i braki, prosić uczestników o krytykę, wysłuchać ich uwag i życzeń. Wskutek tego wycieczki nie kostnieją. Podczas ich podsumowywania rodzą się nowe pomysły i plany. Organizatorzy, kierownicy, opiekunowie i uczestnicy zdobywają doświadczenia, a wycieczki stają się coraz przyjemniejsze i bogatsze w treści. Jest to niezbędne, aby mogły coraz lepiej służyć pracy dydaktyczno-wychowawczej i krajoznawczo-turystycznej.

Każdy z tych programów odnosi się do wycieczki kompleksowej

Kompleksowość jest zaletą, a nie wadą wycieczki. Za organizacją takich wycieczek przemawiają względy ekonomiki szkoły, powiązania rozmaitych przedmiotów nauczania oraz potrzeba maksymalnej realizacji programów kształcenia. Za wycieczkami kompleksowymi opowiedziało się 5090 uczniów (w tym 2740 z klas IV—VIII szkół podstawowych, 1831 z liceów, techników i zasadniczych szkół zawodowych oraz 519 z liceów ogólnokształcących) w badaniach nad różnymi formami aktywizacji krajoznawczo-turystycznej dzieci i młodzieży, które przeprowadził w latach 1982—86 Zakład Dydaktyki Ogólnej Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Kompleksowe wycieczki szkolne stwarzają szanse całościowego nauczania i uczenia się. Służą dobrze rozwojowi krajoznawstwa i turystyki W szkole. Wykorzystanie tych szans jest sprawą praktyki „nauczycieli kraju ojczystego”. Zakończenie wycieczki z punktu widzenia zachowania ciągłości i systematyczności w pracy dydaktyczno-wychowawczej i działalności krajoznawczo-turystycznej stanowi podstawowy element w całokształcie czynności związanych z jej organizacją. Jest ono czynnikiem, który utrwala walory poznawczo-wychowawcze wycieczki. Powrót myślą i wyobraźnią do przeżytych wspólnie przygód, wymiana poglądów i doświadczeń, wszystko to służy pogłębieniu więzi, zażyłości, przyjaźni i koleżeństwa, skłania dzieci i młodzież do pogłębionej refleksji nad poznawczymi i emocjonalnymi wartościami wycieczek.

Przeprowadzenie wycieczek jest realizacją celów i zadań

Jeżeli przygotowania wykonano starannie, zarówno pod względem merytorycznym jak i organizacyjnym, wówczas nie powinno być kłopotów z przeprowadzeniem wycieczki. Metodyka przeprowadzania wycieczek w dużym stopniu pokrywa się z metodyką przeprowadzania obozów wędrownych. Elementami wiążącymi wszystkie poczynania na wycieczkach są ich programy. Podają one przebieg trasy, informacje: co, kiedy i o której godzinie będzie się robić. Przykłady wycieczek pieszych weekendowych, łączących wiedzę z różnych przedmiotów, można zaczerpnąć z artykułów K Denka: Wycieczki weekendowe niezastąpioną formą pełniejszego wypoczynku i poznawania kraju („Szkoła Zawodowa” 1985, nr 4), Program wycieczki i jego realizacja („Ruch Pedagogiczny” 1986, nr 3). Trasa pierwszej z nich wiedzie przez najbliższe okolice Poznania (Zaniemyśl — Kórnik — Rogalin), a drugiej — przez środkową część Szlaku Piastowskiego. Natomiast program kolejnej wycieczki kompleksowej z elementami turystyki kwalifikowanej (pieszej, górskiej) „Z Poznania w Góry Świętokrzyskie” został zamieszczony w książce K. Denka: Poradnik dla organizatorów wycieczek szkolnych.

Doświadczenia odnośnie wycieczek

Doświadczenia wskazują, że nie należy organizować wycieczek powyżej 50 osób, uczestnicy zaś nie powinni różnić się wiekiem, zainteresowaniami i kondycją. Uczestników wycieczki dzieli się na zespoły nie przekraczające 10 osób. Należy sprawdzić, czy został dokładnie opracowany program w postaci zebranych wiadomości o możliwościach krajoznawczych terenu wycieczki, sformułowane tematy do pracy z uczniami, dobrze dobrane, zgrane zespoły, zebrane niezbędne środki (opracowane budżety) na pokrycie kosztów, zarezerwowane przejazdy, noclegi, wyżywienie, bilety wstępu, nawiązane kontakty z osobami, z którymi zamierzamy się spotkać, zapewniony właściwy ekwipunek indywidualny uczestników, podręczna apteczka, której skład został skonsultowany z lekarzem szkolnym; należy również upewnić się, czy znamy zastosowanie leków, umiemy udzielić pomocy przedlekarskiej, posiadamy polisy ubezpieczeniowe od następstw nieszczęśliwych wypadków, karty wycieczek, zapoznaliśmy się z przepisami prawnymi odnoszącymi się do wycieczek. Na wycieczki bierzemy: dokumenty uprawniające do ich zorganizowania, polisy ubezpieczeniowe, potwierdzenia zamówionych usług wraz z ewentualnymi dowodami dokonanych wpłat, bilety kolejowe. Koniecznie należy sprawdzić, czy wszyscy uczestnicy wycieczki posiadają ważne legitymacje szkolne, kolejowe, PTSM i PTTK.

Rozliczenie się z kosztów

Po powrocie z wycieczki kierownik zobowiązany jest rozliczyć się rachunkami i dowodami wypłat z powierzonych kwot. Udział młodzieży w opracowywaniu budżetów wycieczek i ich realizowaniu stanowi jeden z ważnych czynników wychowawczych omawianej formy pracy dydaktyczno-wychowawczej i krajoznawczo- -turystycznej. Trzeba także pomyśleć o uczniach niezamożnych i dyskretnie udzielić im pomocy przy współudziale komitetów rodzicielskich i instytucji sprawujących patronat nad szkołami. Koszty wszelkich wycieczek (poza przedmiotowymi) są pokrywane w zasadzie z funduszy uczestników. Dewizą organizatorów wycieczek powinna być troska o to, aby ze względów wychowawczych rodzice ponosili tylko część kosztów udziału dzieci w wycieczkach, i tylko wówczas, gdy te wykazują się postępami w nauce i nienagannym zachowaniem. Trzeba dążyć do tego, aby udział w wycieczkach stawał się dla uczniów nagrodą za pozytywne wyniki w nauce i sprawowaniu. Uczniowie powinni być zaangażowani w zapewnienie funduszów na wycieczki. Znaczną rolę może tu odegrać: systematyczne gromadzenie oszczędności w SKO, sprzedaż zebranych surowców wtórnych, wykonywanie prać społecznie użytecznych i usługowych, zyski ze spółdzielni uczniowskich, dotacje komitetów rodzicielskich i zakładów opiekuńczych.

Prawo oprowadzania wycieczek

Warto pamiętać, że w myśl Zarządzenia nr 26 przewodniczącego GKKFiT z 30 IV 1968 r. w sprawie wykonywania funkcji przewodnika turystycznego (Dz. Urz. GKKFiT 1968, nr 3, poz. 10) prawo oprowadzania wycieczek po: Białymstoku, Częstochowie, Gdańsku, Gdyni, Gnieźnie, Kaliszu, Katowicach, Kazimierzu Dolnym, Krakowie, Lublinie, Łańcucie, Łodzi, Malborku, Olsztynie, Opolu, Płocku, Poznaniu, Przemyślu, Rzeszowie, Sandomierzu, Sopocie, Szczecinie, Tarnowie, Toruniu, Warszawie, Wrocławiu i Zamościu oraz w strefie 20 km od tych miast przysługuje wyłącznie przewodnikom miejskim PTTK. Po Białymstoku, Częstochowie, Gnieźnie, Kaliszu, Kazimierzu Dolnym, Łańcucie, Opolu, Płocku, Przemyślu, Rzeszowie, Tarnowie, Zamościu mogą również oprowadzać przewodnicy terenowi lub przewodnicy po trasach krajowych, według posiadanych uprawnień na odpowiednie rejony kraju. Wycieczki wymagają ponoszenia kosztów, związanych z przejazdami, wyżywieniem, noclegami, biletami wstępu. Kosztorysy wycieczek powinny być opracowane przez kierowników wspólnie z uczestnikami oraz przedstawicielami komitetów rodzicielskich i zatwierdzone przez dyrekcje szkół. Poszczególne wpływy należy odnotować i potwierdzić na formularzach „kasa przyjmie”.

Ekwipunek podręczny

Zwróćmy uwagę, aby ekwipunek nie był pakowany do walizek lub toreb ręcznych, lecz do plecaków. Noszenie przez dłuższy czas ręcznego bagażu grozi niebezpieczeństwem wytworzenia się wad kręgosłupa, jest niewygodne i męczące. Istotny jest także sposób pakowania plecaków. Przedmioty twarde i o ostrych kantach należy ułożyć tak, aby po założeniu plecaka odgradzała je od pleców warstwa rzeczy miękkich (ręcznik, sweter). Trzeba również zwrócić uwagę na obuwie. Musi ono być wygodne i wypróbowane. Bezpośrednio przed wyjazdem na wycieczkę przeglądamy zawartość plecaków jej uczestników. Eliminujemy rzeczy zbędne i korygujemy błędy w pakowaniu.
Kolejnym elementem powodzenia wycieczek jest wcześniejsze zamówienie biletów wstępu, zwłaszcza do obiektów uczęszczanych i popularnych, np. pałac w Łańcucie, Wilanów, Łazienki, Wawel. Podobnie postępujemy wtedy, gdy chcemy zapewnić sobie usługi przewodnika PTTK. Zaznaczamy, jakie obiekty planujemy zwiedzić, jaki jest wiek uczestników i ich przygotowanie; dysponując tymi informacjami PTTK stara się w miarę możliwości przydzielić najodpowiedniejszą osobę.

Wyżywienie na wycieczkach

Wyżywienie wycieczek w większych schroniskach nie powinno nastręczać kłopotów. Do dyspozycji mamy bary szybkiej obsługi, bary mleczne, jadłodajnie i restauracje. Aby zapewnić sobie w miarę sprawną obsługę, w przeddzień lub przynajmniej rano w dniu konsumpcji uzgadniamy w zakładzie gastronomicznym jadłospis, godzinę przybycia grupy, zamawiamy odpowiednią dla niej liczbę posiłków. Ekwipunek uczestników wycieczki zależny jest od typu wycieczki i czasu jej trwania. Bierzemy jedynie rzeczy niezbędne, o których informujemy uczniów i rodziców na odprawie zorganizowanej na dwa tygodnie przed wyjazdem. W ekwipunku uczniowskim nie powinno zabraknąć ciepłego swetra i płaszcza przeciwdeszczowego (ze względu na zmienność pogody), piżamy, bielizny, przyborów do mycia, notatnika i ołówka. Znacznie większych przygotowań wymagają wycieczki połączone z biwakiem, noclegami w namiotach i samodzielnym przygotowaniem posiłków. Zmienia się wówczas ekwipunek uczestnika i grupy.

Na terenie województw:

Bielskiego, bydgoskiego, kieleckiego, krakowskiego, poznańskiego, szczecińskiego, warszawskiego działają Wojewódzkie Przedsiębiorstwa Turystyczne (odpowiednio): „Beskidy”, „Brda”, „Łysogóry”, „Wawel-Tourist”, „Przemysław”, „Pomerania”, „Syrena”. W uzyskaniu autobusu mogą nam przyjść z pomocą komitety rodzicielskie, szczególnie zakłady opiekuńcze, które z reguły posiadają autokary (z praktyki znamy wiele szkół, które z takiej pomocy korzystały). Obniża to koszty wycieczek. Podróżowanie pociągami jest tańsze niż autobusami dzięki 50% zniżce: W drodze dojazdowej podajemy w ciekawej formie zwięzłe informacje o mijanym terenie. Przez szyby autokaru lub pociągu można pokazać nowe drogi i osiedla mieszkaniowe, kominy fabryczne, sieć linii wysokiego napięcia; wyjaśnić dobitnie, na czym polega proces industrializacji i urbanizacji kraju. Do podstawowych obowiązków organizatorów wycieczek kilkudniowych należy zapewnienie dzieciom i młodzieży godziwych warunków snu. Ułatwia je sieć szkolnych schronisk młodzieżowych. Adresy ich publikowane są corocznie w informatorach PTSM. Rezerwacji schronisk dokonuje się w oddziałach wojewódzkich PTSM. Członkowie PTSM korzystają z 25% zniżki w opłatach za noclegi w szkolnych schroniskach młodzieżowych. Natomiast członkowie SKKT PTTK korzystają z takiej samej zniżki w obiektach PTTK. Opiekunowie SKKT PTTK i młodzieżowi organizatorzy turystyki PTTK uzyskują 50% zniżkę za noclegi.

error: Content is protected !!